The object of research, development or design (in Russian) : процесс трудовой и предпрофессиональной подготовки обучающихся с ограниченными возможностями (ОВ).

The object of research, development or design (in Kazakh) : мүмкіндігі шектеулі (МШ) білім алушыларды еңбекке және кәсіп алды даярлау процесі.

Aim of work (in Russian) : комплексный анализ текущего состояния предпрофильной подготовки детей с ограниченными возможностями в условиях обучения в специальных организациях образования.

Aim of work (in Kazakh) : арнайы білім беру ұйымдарында оқитын МШ балалардың кәсіп алды даярлаудың ағымды жағдайын кешенді талдау.

Методы исследования (на русском) : анализ научной психолого-педагогической литературы и нормативно-правовой документации; наблюдение за деятельностью обучающихся с ОВ и педагогов специальных школ; опрос в виде анкетирования, беседы и полуструктурированного интервью; шкалирование, ранжирование, количественный и качественный анализ полученных данных, обобщение эмпирического материала.

Методы исследования (на казахском) : психологиялық-педагогикалық ғылыми әдебиеттер мен нормативтік-құқықтық құжаттарды талдау, арнайы мектептердегі оқушылар мен педагогтардың іс-әрекетін бақылау, анкета және сұхбат түріндегі сауалнама жүргізу, шкалалау, ранжирлеу, алынған деректердің сапалық және сандық талдауы, эмпирикалық материалды жинақтау және қорыту.

Obtained results and novelty (in Russian) : Изучено состояние осведомленности и представлений обучающихся с ОВ о предстоящей профессиональной деятельности в разных регионах страны; организован и проведен опрос администрации и педагогов, реализующих обучение детей с ОВ; создан электронный шаблон базы данных о молодежи с ограниченными возможностями; проанализированы нормативно-правовые акты РК по вопросу предпрофильной подготовки и формированию трудовых навыков у обучающихся с ОВ; подготовлен проект дополнений в нормативно-правовые акты в части регулирования предпрофильной подготовки обучающихся с ОВ; разработан проект перечня специальностей ТиПО для обучающихся с ОВ; определены предложения по внесению изменений в Классификатор ТиПО для обучающихся с ОВ с учетом их возможностей и особых образовательных потребностей.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Еліміздің әртүрлі өңірлерінде МШ білім алушылардың алдағы кәсіби қызметі туралы хабардарлығы мен көзқарасының жағдайы зерттелді; МШ балаларды оқытуды жүзеге асыратын педагогтер мен мектеп әкімшілігі арасында сауалнама ұйымдастырылып, өткізілді; мүмкіндігі шектеулі жастар туралы деректер базасының электрондық үлгісі жасалды; МШ білім алушылардың бейіналды даярлығы мен еңбек дағдыларын қалыптастыру мәселелері бойынша ҚР нормативтік-құқықтық актілері талданды; МШ білім алушылардың бейіналды даярлығын реттеуге қатысты нормативтік-құқықтық актілерге толықтырулар енгізу жобасы әзірленді; МШ білім алушыларға арналған ТжКБ мамандықтар тізбесісінің жобасы жасалды; МШ білім алушылардың мүмкіндіктері мен ерекше білім беру қажеттіліктерін ескере отырып, оларға арналған ТжКБ Классификаторына өзгерістер енгізу жөнінде ұсыныстар анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Результаты работы можно использовать как в теоретических исследованиях, посвященных проблемам развития предпрофильной подготовки, нацеленной на трудовую адаптацию и социализацию лиц с ОВ, так и в практической работе образовательных организаций различных уровней.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жұмыс нәтижелері кәсіби білім беру мен әлеуметтік бейімделу мәселелеріне арналған теориялық зерттеулерде, сондай-ақ түрлі деңгейдегі білім беру ұйымдарының практикалық қызметінде пайдаланылуы мүмкін.

Level of implementation (in Russian) : 16 статей, из них: 4 - в журналах рекомендованным Комитетом по обеспечению качества в сфере науки и высшего образования, 1 - в сборнике материалов международной научно-практической конференции и 11 статей в сборнике материалов международного круглого стола на тему «Тенденции и перспективы интеграции и социальной адаптации лиц с ограниченными возможностями»; проведен международный круглый стол на тему «Тенденции и перспективы интеграции и социальной адаптации лиц с ограниченными возможностями»; руководитель программы д.п.н., профессор Мовкебаева З.А. выступила с докладами на международном круглом столе «Тенденции и перспективы интеграции и социальной адаптации лиц с ограниченными возможностями» и на первом Всемирном конгрессе по инклюзивному образованию (World Inclusion Congress – 2025) с докладом «Из школы в профессию: предпрофильные стратегии для детей с ограниченными возможностями», на пленарном заседании международной конференции в Гонконге (Япония).

Level of implementation (in Kazakh) : 16 мақала жарияланды, оның ішінде 4 – ғылым және жоғары білім сапасын қамтамасыз ету жөніндегі комитет ұсынған журналдарда, 3 – халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдар жинағында, 11 – «Мүмкіндігі шектеулі адамдарды интеграциялау және әлеуметтік бейімдеу үрдістері мен перспективалары» атты халықаралық дөңгелек үстел материалдар жинағында. «Мүмкіндігі шектеулі адамдарды интеграциялау және әлеуметтік бейімдеу үрдістері мен перспективалары» тақырыбында халықаралық дөңгелек үстел өткізілді; бағдарлама жетекшісі, п.ғ.д., профессор Мовкебаева З.А. аталған дөңгелек үстелде және алғашқы инклюзивті білім беру Дүниежүзілік конгресінде (World Inclusion Congress – 2025) «Мектептен мамандыққа: мүмкіндіктері шектеулі балаларға арналған бейіналды стратегиялар» тақырыбында, сонымен қатар Гонконгте (Жапония) өткен халықаралық конференцияның пленарлық отырысында баяндама жасады.

Efficiency (in Russian) : заключается в пополнении исследовательской базы новым массивом данных и выводами о содержании предпрофильной подготовки и психолого-педагогического сопровождения процессов предпрофессиональной и профессиональной подготовки учащихся в условиях специального образования. Положительные социально-экономические последствия реализации мероприятий программы будут связаны с повышением качества человеческого капитала, с успешной профессиональной ориентацией и трудоустройством лиц с ОВ, тем самым, со снижением социальной нагрузки на государство.

Efficiency (in Kazakh) : арнайы білім беру жағдайында оқушыларды кәсіп алды және кәсіби даярлау процесін психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу, бейін алды даярлау мазмұнына қатысты жаңа деректер мен тұжырымдар арқылы зерттеу базасын толықтыруда болады. Бағдарлама іс-шараларын жүзеге асырудың оң әлеуметтік-экономикалық салдары – адами капитал сапасының артуы, МШ адамдардың сәтті кәсіптік бағдарлануы мен жұмысқа орналасуы, нәтижесінде мемлекеттің әлеуметтік жүктемесінің төмендеуімен байланысты.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут быть использованы органами управления образования, организациями инклюзивного, специального, технического и профессионального, а также высшего образования и научным сообществом при стратегическом планировании предпрофильной подготовки, профессионального образования, образовательной и социальной политики, а также для совершенствовании учебных программ по трудовой подготовке обучающихся с ОВ.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін білім беруді басқару органдары, инклюзивті, арнайы, техникалық және кәсіптік, сондай-ақ жоғары білім беру ұйымдары және ғылыми қауымдастық білім беру және әлеуметтік саясатты стратегиялық жоспарлау, кәсіптік бағдар беру және оқыту бағдарламаларын жетілдіру мақсатында қолдануы мүмкін.