The object of research, development or design (in Russian) : Социально-экономические процессы самозанятости среди сельской молодежи в условиях цифровизации в Казахстане.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстандағы цифрландыру жағдайында ауыл жастарының өзін-өзі жұмыспен қамтудың әлеуметтік-экономикалық процестері.

Aim of work (in Russian) : Выявить особенности перехода сельской молодежи Казахстана от традиционной самозанятости к фрилансу на базе цифровых инструментов, а также оценить потенциал креативного труда как ресурса устойчивого развития сельских территорий.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстандағы дәстүрлі өзін-өзі жұмыспен қамтудан цифрлық құралдарды пайдалана отырып фрилансингке көшу кезіндегі ауыл жастарының ерекшеліктерін анықтау және ауылдың тұрақты дамуының ресурсы ретінде шығармашылық еңбектің әлеуетін бағалау.

Методы исследования (на русском) : Анализ отечественных и зарубежных источников; исследование цифровых платформ и фриланс-сервисов; статистический и социологический анализ (анкетирование и интервью в сельских районах южных областей); SWOT-анализ - для выявления барьеров и возможностей развития фриланса среди сельской молодежи.

Методы исследования (на казахском) : Ішкі және халықаралық дереккөздерді талдау; цифрлық платформалар мен фриланс қызметтерін зерттеу; статистикалық және әлеуметтанулық талдау (оңтүстік облыстардың ауылдық жерлерінде сауалнамалар мен сұхбаттар); ауыл жастары арасында фрилансерлік дамудың кедергілері мен мүмкіндіктерін анықтау үшін SWOT талдау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Изучены теоретические подходы к фриланс-занятости сельской молодежи (2023г.); Оценен уровень самозанятости по регионам, определены новые тренды фриланса в условиях цифровизации (2024г.); Разработаны рекомендации по развитию фриланс-деятельности и цифровых сервисов (2025г.); Проведено анкетирование самозанятой молодежи (2023 и 2025 гг.), отражающее их мотивацию, цели и барьеры; Фриланс признан более эффективной формой занятости по сравнению с традиционной; Предложен организационно-экономический механизм развития фриланса в сельской местности. Новизна и оригинальность настоящего исследования, отличие от аналогичных работ в области фриланс-труда, заключается в адаптации и применении существующих в мировой практике методов использования фриланса сельской молодежью в казахстанских условиях, обосновании приоритетных направлений стимулирования и роста уровня самозанятости потенциальных фрилансеров среди молодежи, востребованности фриланса как способа самореализации молодых кадров и сохранения занятости для обеспечения трудового дохода. Ввиду не разработанности данной тематики в условиях обеспечения самозанятости молодого населения сельских территорий масштабные исследования в этом направлении в Казахстане не проводились.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ауыл жастарын штаттан тыс жұмыспен қамтудың теориялық тәсілдері зерттелді (2023ж.); Өңірлер бойынша өзін-өзі жұмыспен қамту деңгейі бағаланды, цифрландыру жағдайында жаңа фрилансерлік үрдістер анықталды (2024ж.); Фриланс қызметін және цифрлық қызметтерді дамыту бойынша ұсынымдар әзірленді (2025ж.); Өзін-өзі жұмыспен қамтыған жастарға сауалнама жүргізілді (2023 және 2025 жж.), олардың мотивациялары, мақсаттары мен кедергілері; Фрилансинг дәстүрлі жұмыспен салыстырғанда неғұрлым тиімді жұмыспен қамту түрі ретінде танылады; Ауылдық жерлерде фрилансерлік қызметті дамытудың ұйымдық-экономикалық механизмі ұсынылды. Бұл зерттеудің жаңалығы мен өзіндік ерекшелігі, фрилансерлік еңбек саласындағы ұқсас жұмыстардан айырмашылығы, қазақстандық жағдайда ауыл жастарының фрилансті пайдаланудың әлемдік тәжірибеде бар әдістерін бейімдеу және қолдануы, жастар арасында әлеуетті фрилансерлердің өзін-өзі жұмыспен қамту деңгейін ынталандыру және арттырудың басым бағыттарын негіздеу, жастардың өзін-өзі жүзеге асыру тәсілі ретінде фрилансингке сұраныс және табыс табуды қамтамасыз ету үшін жұмыспен қамту болып табылады. Ауылдық елді мекендердің жас тұрғындарының өзін-өзі жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету жағдайында бұл тақырыптың дамымауы салдарынан Қазақстанда бұл бағытта ауқымды зерттеулер жүргізілген жоқ.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : На завершающем этапе исследования проанализирована ситуация молодежной самозанятости в сельской местности, где значительную долю составляют молодые люди, предпочитающие гибкость фриланс-занятости традиционным видам трудовых отношений. Благодаря развитию цифровых платформ и увеличению спроса на фриланс-услуги с 2021 г. их численность увеличилась с 15% до 25%. Однако детальный анализ результатов монографического исследования самозанятой молодежи показал, что в сельской местности доступ к различным креативным видам деятельности ограничен из-за отсутствия качественной цифровой инфраструктуры и ресурсов для обучения, доступа к интернету, низкой информированности о возможностях фриланса. В заключительном отчете анализируются ключевые характеристики форм трудовых отношений, а также их отличия от традиционных видов приложения труда самозанятой молодежи села. Рассматриваются положительные аспекты и потенциальные риски, связанные с их применением. Выявлены определенные тенденции в развитии фриланса, способствующие его распространению в сельских бизнес-реалиях, делая его привлекательным для самозанятой молодежи. Полученные данные стали основой для разработки механизма эффективного использования фриланса в сельской местности и самозанятой молодежи, выбирающей подходящие методы управления своей деятельностью в соответствии с профессиональными интересами.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструкторлық және техникалық-экономикалық көрсеткіштер –Зерттеудің қорытынды кезеңінде жастардың айтарлықтай бөлігі дәстүрлі еңбек қатынастарының түрлеріне қарағанда фриланс жұмыспен қамтудың икемділігін қалайтын ауылдық жерлердегі жастардың өзін-өзі жұмыспен қамту жағдайы талданды. Цифрлық платформалардың дамуы және фриланс қызметтеріне сұраныстың артуы арқасында 2021 жылдан бастап олардың саны 15%-дан 25%-ға дейін өсті. Алайда, өзін-өзі жұмыспен қамтыған жастарды монографиялық зерттеу нәтижелерінің егжей-тегжейлі талдау ауылдық жерлерде жоғары сапалы цифрлық инфрақұрылым мен оқыту үшін ресурстардың, интернетке қолжетімділіктің, фрилансерлік мүмкіндіктер туралы хабардар болмауының салдарынан әртүрлі шығармашылық қызметке қолжетімділік шектеулі екенін көрсетті. Қорытынды есепте еңбек қатынастары нысандарының негізгі сипаттамалары, сондай-ақ олардың өзін-өзі жұмыспен қамтыған ауыл жастарының дәстүрлі жұмыспен қамту түрлерінен айырмашылығы талданады. Оларды пайдаланумен байланысты оң аспектілер мен ықтимал тәуекелдер талқыланады. Фрилансті дамытудың белгілі бір тенденциялары анықталды, бұл оның ауылдық бизнес шындықтарында таралуына ықпал етіп, өзін-өзі жұмыспен қамтыған жастар үшін тартымды етеді. Алынған мәліметтер ауылдық жерлерде фриланс қызметті тиімді пайдалану механизмін әзірлеуге, сондай-ақ өзін-өзі жұмыспен қамтыған жастарға өздерінің кәсіби мүдделеріне сәйкес өз қызметін басқарудың тиісті әдістерін таңдауға негіз болды.

Level of implementation (in Russian) : Основные результаты исследования и рекомендации по проблемам обеспечения занятости молодых специалистов в сельской местности, возможности наращивания потенциала самостоятельно занятой молодежи путем формирования фриланс-услуг представлены в публикации научных статей: «Новые тенденции платформенной занятости сельской молодежи в условиях цифровой трансформации» в рецензируемом журнале «Проблемы агрорынка» (КОКСНВО) (2024, №1.- С.183-194); «Фриланс-услуги для сельской самозанятой молодежи в трудоизбыточных регионах Казахстана» в рецензируемом журнале «Проблемы агрорынка» (КОКСНВО) (2025, №1. - С.188-201); «Фриланс как фактор трансформации самозанятости сельской молодежи Казахстана» в рецензируемом журнале «Проблемы агрорынка» (КОКСНВО) (2025, №3. - С.203-215); «Migration processes in the labor market related to the level of development of self-employed youth in Kazakhstan» в зарубежном журнале «Montenegrin Journal of Economics» (SCOPUS) (Vol. 21, No.3, July 2025, рр. 183-194). Подготовлена монография «Самозанятость сельской молодежи Казахстана как креативный труд от формальной занятости к фрилансу с использованием цифровизации».

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеудің негізгі нәтижелері мен ауылдық жерлердегі жас мамандарды жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету мәселелері, штаттан тыс қызметтерді құру арқылы өзін-өзі жұмыспен қамтыған жастардың әлеуетін арттыру мүмкіндіктері мына ғылыми мақалаларда жарияланған: рецензияланған журналында «Аграрлық нарық проблемалары» «Цифрлық трансформация жағдайындағы ауыл жастарын платформалық жұмыспен қамтудың жаңа үрдістері» (ҒЖБССҚК) (2024, №1.- 183-194б.); «Қазақстанның жұмыс күші көп аймақтарындағы ауылдық өзін-өзі жұмыспен қамтыған жастарға фриланс-қызметтер көрсету» (ҒЖБССҚК) (2025, №1. - 188-201б.); «Фриланс Қазақстан Республикасы ауыл жастарының өзін өзі жұмыспен қамтуын трансформациялау факторы ретінде» (ҒЖБССҚК) (2025, №3. - 203-215б.); «Migration processes in the labor market related to the level of development of self-employed youth» «Montenegrin Journal of Economics» (SCOPUS) шетелдік журналында (Vol. 21, Nо.3, July 2025, рр. 183-194). «Қазақстандағы ауыл жастарының өзін-өзі жұмыспен қамтуы цифрландыруды пайдалана отырып, ресми жұмыспен қамтудан фрилансерлікке дейінгі шығармашылық жұмыс ретінде» атты монографиясы дайындалды.

Efficiency (in Russian) : В перспективной проработке вопроса повышения уровня самозанятости молодежи на сельском рынке труда путем формирования фриланс-сервиса в различных видах экономической деятельности с использованием цифровизации, как ресурсоэффективной технологии, в социально-экономической роли для решения проблем снижения безработицы и обеспечения занятости населения путем создания высокотехнологичных, хорошо оплачиваемых рабочих мест для молодежи с высоким уровнем образования.

Efficiency (in Kazakh) : Ресурсты үнемдейтін технология ретінде цифрландыруды пайдалана отырып, экономикалық қызметтің әртүрлі түрлерінде фриланс қызметін қалыптастыру арқылы ауылдағы еңбек нарығында жастардың өзін-өзі жұмыспен қамту деңгейін арттыру мәселесін ұзақ мерзімді зерттеуде әлеуметтік-білім деңгейі жоғары жастар үшін жоғары технологиялық, жақсы ақы төленетін жұмыс орындарын құру арқылы жұмыссыздықты азайту және халықты жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету мәселелерін шешудегі экономикалық рөлі.

Field of application (in Russian) : Рекомендации могут использоваться органами занятости, Центром развития трудовых ресурсов РК, региональными молодёжными центрами, а также в разработке программ трудоустройства и цифровых сервисов.

Field of application (in Kazakh) : Ұсынымдарды жұмыспен қамту органдары, Қазақстан Республикасының Еңбек ресурстарын дамыту орталығы, өңірлік жастар орталықтары, сондай-ақ жұмыспен қамту бағдарламалары мен цифрлық қызметтерді әзірлеу кезінде пайдалана алады.