The object of research, development or design (in Russian) : Prunus armeniaca L.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Prunus armeniaca L.

Aim of work (in Russian) : Изучение биоразнообразия редкого исчезающего вида Prunus armeniaca L. и сохранение ex situ генотипов с ценными хозяйственно-биологическими признаками

Aim of work (in Kazakh) : Сирек жойылып бара жатқан Prunus armeniaca L. түрінің биоәртүрлілігін зерттеу және биологиялық-шаруашылық құнды белгілері бар генотиптерді ex situ сақтау.

Методы исследования (на русском) : Геоботанические методы, метод культуры тканей, методы криобиологии, методы молекулярной генетики (ДНК-баркодинг, SSR-маркирование)

Методы исследования (на казахском) : Геоботаникалық әдістер, ұлпа дақылы әдістері, криобиологиялық әдістер, молекулярлы генетика әдістері (ДНҚ штрих-кодтау, SSR-таңбалау)

Obtained results and novelty (in Russian) : В диких популяциях Prunus armeniaca преобладают взрослые деревья с различной степенью плодоношения. Основные угрозы: грибные заболевания, вредители, старение и климатические экстремумы. Собранные образцы морфологически описаны. По данным дистанционного зондирования ущ. Большой Аксу (уч. 1) и ЦМР, участки 1 и 3 характеризовались здоровой растительностью (NDVI до 0,70), тогда как участок 2 (низкая высота, слабый уклон) демонстрировал стресс (NDVI 0,33–0,34). Оптимизированы методы введения в культуру in vitro: жизнеспособность зародышевых осей – 94,6%, побегов – 64,6%. Максимальный коэффициент размножения (КР = 2,9) получен на среде МС5. При хранении при 4 °C до 6 месяцев. жизнеспособность сохранялась, при более длительном сроке – снижалась. Созданы криобанк эмбриональных осей (17 образцов, 78,0%) и банк ДНК (264 образца). Разработан протокол криосохранения апикальных меристем: наилучшие результаты достигнуты после 3-недельной холодовой акклиматизации и 80-минутной экспозиции в PVS2. ДНК-баркодинг (matK, rbcL, trnH-psbA) подтвердил видовую принадлежность 54 образцов. SSR-анализ выявил 11 генетически обособленных популяций, AMOVA показала умеренную дифференциацию (Fst = 0,220) и преобладание внутрипопуляционной вариации (78%). Генетический поток ограничен (Nm 0,537–1,745). Восьми популяциям присущ 100% полиморфизм, наименьший – в Pop6 (69,23%). Филогенетический анализ (UPGMA по Nei) разделил 11 популяций на три кластера.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Prunus armeniaca-ның жабайы популяцияларында әртүрлі деңгейде жеміс беретін ересек ағаштар басым. Негізгі қауіптер: саңырауқұлақ аурулары, зиянкестер, қартаю және климаттық экстремумдар. Жиналған үлгілер морфологиялық сипатталған. Қашықтықтан зондтау деректері бойынша Үлкен Ақсу шатқалы (1-учаске) және ЦМР деректерімен 1 және 3-учаскелердің өсімдіктері сау күйде (NDVI 0,70 дейін), ал 2-учаске (төмен биіктік, әлсіз еңіс) стресс жағдайында (NDVI 0,33–0,34) болды. In vitro мәдениетіне енгізу әдістері оңтайландырылды: ұрық осьтерінің өміршеңдігі – 94,6%, өркендер – 64,6%. Микроклондық көбеюдің ең жоғары коэффициенті (КР = 2,9) МС5 қоректік ортасында анықталды. 4 °C-та 6 айға дейін сақтау өміршеңдікті сақтады; ұзақ сақтау кезінде төмендеді. Бақылауда КР 2–3 айдан кейін төмендеді. Эмбриональды осьтердің криобанкі (17 үлгі, өміршеңдік – 78,0%) және ДНҚ банкі (264 үлгі) құрылды. Апикалды меристемаларды криосақтау протоколы жасалды: ең жақсы нәтиже үш апталық салқын бейімделуден кейін және PVS2 ерітіндісінде 80 мин экспозицияда алынды. ДНҚ-баркодтау (matK, rbcL, trnH-psbA) 54 үлгінің түрге сәйкестігін растады. SSR-талдау 11 генетикалық оқшауланған популяцияны анықтады, бұл морфологиялық деректерге қайшы. AMOVA талдауы орташа дифференциацияны көрсетті (Fst = 0,220), ішкі популяциялық вариация – 78%. Ген ағыны шектеулі (Nm 0,537–1,745). 8 популяцияда полиморфизм 100%, ең төменгісі Pop6-та (69,23%). Филогенетикалық талдау (UPGMA, Nei) 11 популяцияны үш кластерге бөлді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проведено описание популяций, in vitro и криогенные коллекции, картирования, ДНК-баркодирования и SSR маркирования редкого исчезающего вида P. armeniaca, занесенного в Красную книгу Казахстана.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Популяциялар сипатталды,: in vitro және криогендік коллекциялар, картаға түсіру, ДНҚ штрих-кодтау және Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген P. armeniaca сирек кездесетін және жойылып кету қаупі бар түрлерді SSR таңбалау. 

Level of implementation (in Russian) : нет

Level of implementation (in Kazakh) : жоқ

Efficiency (in Russian) : In vitro коллекция послужит источником посадочного материала для восстановления естественных популяций Prunus armeniaca L.

Efficiency (in Kazakh) : In vitro коллекциясы Prunus armeniaca L. табиғи популяциясын қалпына келтіру үшін отырғызу материалының көзі болады

Field of application (in Russian) : Биотехнология, растениеводство, селекция

Field of application (in Kazakh) : Биотехнология, өсімдік шаруашылығы, селекция