The object of research, development or design (in Russian) : Масличные культуры, крупяные культуры.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Майлы дақылдары, жармалық дақылдары.

Aim of work (in Russian) : Создание высокопродуктивных сортов и гибридов масличных и крупяных культур для различных зон Казахстана с использованием традиционных, биотехнологических и физиологических методов.

Aim of work (in Kazakh) : Дәстүрлі, биотехнологиялық және физиологиялық әдістерді қолдана отырып, Қазақстанның әртүрлі аймақтары үшін майлы және жарма дақылдардың жоғары өнімді сорттары мен будандарын жасау.

Методы исследования (на русском) : полевые и лабораторные.

Методы исследования (на казахском) : танаптық және зертханалық.

Obtained results and novelty (in Russian) : В селекционных питомниках изучено 9327 масличных и 2912 крупяных культур. Проведена гибридизация по 5 масличным и 2 крупяным культурам, получены гибридные семена. Проведена оценка качества семян 1107 номеров масличных и 2010 номеров крупяных культур. Изучены сортообразцы сои на содержание антипитательных веществ (ингибиторы трипсина, полифенолы, танины, липоксигеназа). Получены фенотипические данные для полногеномного анализа и поиска ассоциаций (genome-wide association studies, GWAS) между аллелями генов и хозяйственно –ценными признаками, в том числе с растрескиваемостью бобов, засухоустойчивостью, фотопериодизмом. По сортовой технологии заложены опыты в трех экологических зонах. Разработка сортовой технологии сафлора в условиях западного Казахстана. Разработка сортовой технологии масличных и крупяных культур в условиях северного Казахстана (яровой рапс, просо, гречиха). Разработка сортовой технологии масличных культур в условиях юго-востока Казахстана (озимый рапс, лен, сафлор).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Селекциялық тәлімбақтарда 9327 майлы және 2912 жарма дақылдарға зерттеу жұмыстары. 5 майлы және 2 жарма дақылдарға будандастыру жұмыстары жүргізіліп, будан тұқымдар алынды. 1107 майлы және 2010 жарма дақылдар үлгілерінің тұқым сапасы бағаланды. Қытайбұршағы сорт үлгілерінде антиқоректік заттардың (трипсин ингибиторлары, полифенолдар, таниндер, липоксигеназа) мөлшері зерттелді. Геномдық деңгейде талдау және ассоциацияларды (genome-wide association studies, GWAS) анықтау үшін фенотиптік деректер алынды. Бұл талдаулар ген аллельдері мен шаруашылыққа пайдалы белгілер (бұршақтардың жарылуы, құрғақшылыққа төзімділік, фотопериодизм және т.б.) арасындағы байланыстарды анықтауға бағытталған. Сорттық технология бойынша тәжірибелер үш экологиялық аймақта жүргізілді. Батыс Қазақстан жағдайында сафлор дақылы бойынша, Солтүстік Қазақстан жағдайында майлы және дәнді дақылдарға (жаздық рапс, тары, қарақұмық) арналған, Оңтүстік-шығыс Қазақстан жағдайында майлы дақылдарға (қысқы рапс, зығыр, сафлор) арналған сорттық технологиялар әзірленді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Создано и передано на государственное сортоиспытание 2 сорта /гибрида масличных культур – 1 классический гибрид подсолнечника и 1 низкоэруковый сорт ярового рапса. Подготовлены документы для передачи сортов в ГКСИСК. Произведены оригинальные и семена высших репродукций масличных (1056,2 т) и крупяных (5,2 т) культур. Принято участие в 5 семинарах, 8 «Дня поля». Опубликовано 31 научная работа, 4 буклета, 1 рекомендация. Получен 1 патент, подано 3 заяки на патент. Проведена подготовка молодых специалистов 1 бакалавр 1 магистрант.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Мемлекеттік сортсынаққа майлы дақылдардың – 2 сорты/буданы (1 классикалық күнбағыс гибриді және 1 төмен эрук қышқылды жаздық рапс сорты) жіберіліп және толық құжаттары дайындалынды. Майлы дақылдардың түпнұсқалық және жоғары репродукциялы тұқымдары – 1056,2 т, жарма дақылдардың – 5,2 т өндірілді. 5 семинарға және 8 «Дала күні» іс-шарасына қатысылды. 31 ғылыми еңбек, 4 буклет, 1 ұсыным жарияланды. 1 патент алынды, 3 патентке өтінім берілді. Жас мамандар даярланды: 1 бакалавр, 1 магистрант.

Level of implementation (in Russian) : Площадь внедрения составила 7531,2 га. Имеется 21 акт внедрения по крестьянским хозяйствам.

Level of implementation (in Kazakh) : Егістік алаңы 7531,2 га құрады. 16 шаруа қожалығы бойынша 21 енгізу актісі бар.

Efficiency (in Russian) : Внедрение нового гибрида подсолнечника Ratmir (Ратмир) в условиях восточного Казахстана позволит получать 956 784 тенге с гектара чистой прибыли. Экономическая эффективность сорта рапса «Кара бархан» в сравнении со стандартом Майкұдық выше на 185 500 тенге

Efficiency (in Kazakh) : Шығыс Қазақстанда күнбағыстың жаңа гибридті Ratmir өндірісін енгізу таза пайданың әр гектарынан 956 784 теңге береді. Қара бархан рапс сортының экономикалық тиімділігі стандартты Майқұдықпен салыстырғанда 185500 теңгеге жоғары.

Field of application (in Russian) : Сельское хозяйство

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы