The object of research, development or design (in Russian) : катаклизмические переменные звезды

The object of research, development or design (in Kazakh) : катаклизмдік айнымалы жұлдыздар

Aim of work (in Russian) : Изучение физики переноса вещества в тесных двойных системах на основе анализа аккреционных потоков в катаклизмических переменных с разными темпамим массопереноса

Aim of work (in Kazakh) : Масса тасымалдану жылдамдығы әртүрлі катаклизмдік айнымалы жұлдыздардағы аккрециялық ағындарды талдау негізінде тығыз қос жұлдыздық жүйелердегі заттың тасымалдану физикасын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : моделирование кривых блеска, доплеровская томография для анализа структуры аккреционных потоков, код MESA для описания эволюции объектов

Методы исследования (на казахском) : жарық қисықтарын модельдеу, аккрециялық ағындардың құрылымын талдау үшін доплерлік томография, зерттеу нысандардың эволюциясын сипаттау үшін MESA коды.

Obtained results and novelty (in Russian) : . В результате НИР были получены следующие основные результаты: описана фотометрическая переменность исследуемых звезд; исследованы и описаны динамические особенности структуры аккреционных дисков исследуемых объектов; с применением моделирования кривых блеска и использования программы MESA были определены фундаментальные параметры системы и оценен эволюционный статус объектов

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу жұмысының нәтижесінде келесі негізгі нәтижелер алынды: зерттелген жұлдыздардың фотометриялық айнымалылығы сипатталды; зерттелген нысандардың аккрециялық дискілерінің құрылымдық динамикалық ерекшеліктері зерттеліп, сипатталды; жарық қисықтарын модельдеу мен MESA бағдарламасын қолдану арқылы жүйенің фундаменталды параметрлері анықталып, нысандардың эволюциялық деңгейі бағаланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Улучшена вычислительная инфраструктура, добавлены новые вычислительные узлы (горизонтальное масштабирование) и сервер хранения данных. Ускорена сетевая коммуникация, скорость сети обмена данными с хранилищем увеличена с 1 Gbps до 10 Gbps, а вычислительные узлы переведены на инфраструктуру IB (инфини бэнд) со скоростью до 100 Gbps и поддержки технологии RDMA

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Есептеу инфрақұрылымы жетілдірілді. Жаңа есептеу серверлері мен деректерді сақтау сервері қосылды (көлденең масштабтау). Желілік байланыс жылдамдығы артты: деректер қоймасымен алмасу желісінің өткізу қабілеті 1 Gbps-тен 10 Gbps-ке дейін ұлғайтылды, ал есептеу серверлері 100 Gbps-ке дейінгі жылдамдықты және RDMA технологиясын қолдайтын IB (InfiniBand) инфрақұрылымына ауыстырылды.

Level of implementation (in Russian) : Научные результаты и методы исследования катаклизмических переменнных внедрены в образовательную программу «Физика и астрономия» на физико-техническом факультете КазНУ им. аль-Фараби, например подготовлено учебно-методическое пособие «Доплеровская томография и основы спектрального анализа».

Level of implementation (in Kazakh) : Катаклизмалық айнымалы жұлдыздарды зерттеу бойынша алынған ғылыми нәтижелер мен әдістер әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің физика-техникалық факультетіндегі «Физика және астрономия» білім беру бағдарламасына енгізілді. Атап айтқанда, “Доплерлік томография және спектрлік талдаудың негіздері” атты оқу-әдістемелік құрал дайындалды.

Efficiency (in Russian) : Полученные результаты вносят существенный вклад в развитие представлений о физике аккреции и эволюции тесных двойных систем. Показано, что процессы обмена массой и структурные неустойчивости в диске оказывают определяющее влияние на наблюдаемую переменность и дальнейшее развитие катаклизмических переменных. Полученные выводы расширяют современное понимание механизмов взаимодействия звёзд в тесных системах и уточняют сценарии их долгосрочной эволюции.

Efficiency (in Kazakh) : Алынған нәтижелер аккреция физикасы мен тығыз қос жұлдыздық жүйелердің эволюциясы туралы түсініктерді дамытуға елеулі үлес қосады. Зерттеу нәтижесінде масса алмасу үдерісі мен диск ішіндегі құрылымдық тұрақсыздықтардың бақыланатын айнымалылыққа және катаклизмдік айнымалылардың әрі қарай дамуына шешуші үлес қосатындықтары көрсетілді. Алынған қорытындылар тығыз жұлдыздық жүйелердегі өзара әрекеттесу механизмдері туралы қазіргі күндегі түсінігімізді кеңейтеді және осы жұлдыздардың ұзақ мерзімді эволюциясының сипатын нақтылайды.

Field of application (in Russian) : Астрофизика

Field of application (in Kazakh) : Астрофизика