The object of research, development or design (in Russian) : Растение Cichorium intybus L.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Cichorium intybus L. өсімдігі.

Aim of work (in Russian) : Целью данного проекта является культивирование, переработка и сбор съедобного казахстанского Cichorium L., а также выделение, характеристика ее вторичных метаболитов, оценка противодиабетического, антиоксидантного и гепатопротекторного потенциалов для разработки и создания новых, безопасных натуральных добавок для приема внутрь.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты жеуге жарамды қазақстандық Cichorium intybus L. өсімдігін өсіру, өңдеу және жинау, сондай-ақ оның қайталама метаболиттерін оқшаулау және сипаттау. Диабетке қарсы, антиоксиданттық және гепатопротекторлық потенциалды бағалау және жаңа, қауіпсіз, табиғи қоспаларды дайындау болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Методы ГФ СССР и ГФ РК и многоэлементного атомно-эмиссионного спектрального анализа, современные хроматографические методы анализа (ВЭЖХ, ГХ-МС, ТСХ, UPLC-ESI-Q-TOF/MS, ЖХ-МС), ЯМР-спектроскопия, биоскрининг.

Методы исследования (на казахском) : КСРО МФ және ҚР МФ, көп элементті атомдық-эмиссиялық спектрлік талдау әдістері, талдаудың заманауи хроматографиялық әдістері (ЖТСХ, ГХ-МС, UPLC-ESI-Q-TOF/MS, СХ-МС, ЯМР), ЯМР-спектроскопия, биоскрининг.

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые в Казахстане проведено комплексное исследование растения Cichorium intybus L. в лабораторных и полевых условиях. Изучен его химический состав, проведены качественные и количественные анализы биоактивных соединений. Разработана блок-схема выделения биологически активных комплексов и методы их очистки. С использованием современных методов (ВЭЖХ, ГХ-МС, UPLC-ESI-Q-TOF/MS, ЖХ-МС, ЯМР) идентифицированы и охарактеризованы основные биологически активные вещества цикория. Разработана ботаническая формула на основе Cichorium intybus L., исследованы ее антидиабетическая, антиоксидантная, цитотоксическая активности и гепатопротекторный эффект.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстанда алғаш рет Cichorium intybus L. өсімдігіне кешенді зерттеу жұмыстары зертханалық және далалық жағдайларда жүргізілді. Өсімдіктің химиялық құрамы зерттеліп, биологиялық белсенді қосылыстардың сапалық және сандық талдау жүргізілді. Биологиялық белсенді кешендерді бөліп алу және оларды тазалау әдістерінің блок-схемасы әзірленді. Заманауи хроматографиялық және спектроскопиялық әдістердің (ЖТСХ, ГХ-МС, UPLC-ESI-Q-TOF/MS, СХ-МС, ЯМР) көмегімен цикорийдің негізгі биологиялық белсенді заттары анықталып, сипатталды. Cichorium intybus L. негізінде ботаникалық формула жасалып, оның антидиабеттік, антиоксиданттық, цитотоксикалық белсенділігі мен гепатопротекторлық әсері зерттелді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Реализация проекта позволит выделить новые биологически активные натуральные ингредиенты, необходимые для получения натуральных лекарственных добавок для приема внутрь с дальнейшим внедрением в медицину и будет способствовать ускоренному инновационному развитию экономики Республики Казахстан.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаны іске асыру медицинада ішке қабылдауға арналған табиғи дәрілік қоспаларды алу үшін қажетті жаңа биологиялық белсенді табиғи ингредиенттерді бөліп алуға мүмкіндік береді және Қазақстан Республикасы экономикасының жеделдетілген инновациялық дамуына ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : С экономической точки зрения, реализация проекта позволит выделить новые природные биоактивные компоненты для создания биологически активных добавок и лекарственных средств, что будет способствовать инновационному развитию экономики Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Экономикалық тұрғыдан алғанда, жобаны жүзеге асыру биологиялық белсенді қоспалар мен дәрілік заттарды әзірлеу үшін жаңа табиғи биологиялық белсенді компоненттерді бөліп алуға мүмкіндік береді және бұл Қазақстан экономикасының инновациялық дамуына ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : Результаты исследований могут быть использованы для создания натуральных, менее токсичных отечественных продуктов здравоохранения, лекарственных препаратов для развития фармацевтической, а также пищевой промышленности.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін табиғи, улылығы аз отандық денсаулық сақтау өнімдерін, фармацевтика және тамақ өнеркәсібін дамыту үшін дәрілік заттарды жасауға пайдалануға болады.