The object of research, development or design (in Russian) : Предмет исследования охватывает совокупность методов и технологических приёмов создания универсальных композитов, включая интеграцию волоконно–оптических решёток Брэгга в структуру материала и способы оптического контроля возникающих деформаций. Исследование процессов записи брэгговских решёток в волокно, их встраивания в композит и последующего считывания сенсорных сигналов для мониторинга напряжённо–деформированного состояния.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Бұл зерттеу тақырыбы әмбебап композиттерді құрудың бірқатар әдістері мен технологиялық тәсілдерін қамтиды, оның ішінде талшықты-оптикалық Брагг торларын материал құрылымына біріктіру және нәтижесінде деформацияларды оптикалық бақылау әдістері. Бұл зерттеу Брегг торларын талшыққа жазу, оларды композитке енгізу және кейін кернеу-деформацияны бақылау үшін сенсор сигналдарын оқу процестерін зерттейді.

Aim of work (in Russian) : Разработка метода для измерения пространственной деформации в композитных материалах и использование оптических преобразователей на основе волоконно–оптических датчиков PSBC (Photonic Smart Bragg Composites).

Aim of work (in Kazakh) : Композиттік материалдардағы кеңістіктік деформацияны өлшеу әдісін әзірлеу және PSBC (Photonic Smart Bragg Composites) талшықты-оптикалық сенсорлары негізіндегі оптикалық түрлендіргіштерді қолдану.

Методы исследования (на русском) : Математическое моделирование поведения встроенных волоконно-оптических решёток Брэгга в составе композитного материала и разработку методики интеграции таких датчиков в композиты (изготовление тестовых образцов с ВРБ), а также экспериментальные испытания, направленные на оценку чувствительности встроенных фотонных датчиков к механическим деформациям и температурным воздействиям.

Методы исследования (на казахском) : Композиттік материалдағы ендірілген талшықты-оптикалық Брегг торларының күйінің математикалық модельдеу және мұндай датчиктерді композиттерге біріктіру әдісін әзірлеу (ТБТ-мен сынақ үлгілерін жасау), сонымен қатар енгізілген фотоникалық датчиктер мен механикалық деформацияларға сезімталдықты бағалауға бағытталған эксперименттік сынақтар.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработана и экспериментально реализована технология создания интеллектуального композитного материала с интегрированными волоконно–оптическими датчиками Брэгга для непрерывного внутреннего мониторинга деформаций. Предложено техническое решение – оптоволоконная система интеррогации на основе нескольких решёток Брэгга с различной чувствительностью на одном волокне, позволяющая компенсировать влияние внешних факторов и одновременно измерять несколько параметров (механические деформации, изменения показателя преломления).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ішкі деформацияны үздіксіз бақылау үшін біріктірілген талшықты-оптикалық Брэгг сенсорлары бар интеллектуалды композиттік материалды жасау технологиясы әзірленді және эксперименталды түрде енгізілді. Техникалық шешім ұсынылады: сыртқы факторлардың әсерін өтеуге және бірнеше параметрлерді (механикалық деформациялар, сыну көрсеткішінің өзгерістері) бір уақытта өлшеуге мүмкіндік беретін, бір талшыққа сезімталдығы әртүрлі бірнеше негізіндегі талшықты-оптикалық сұрау жүйесі.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Тип структуры: композитный материал с интегрированными волоконно-оптическими решётками Брэгга (ВРБ). Функция сенсоров: непрерывный контроль внутренней деформации и напряжений в материале. Измеряемые параметры: механические деформации, изменения показателя преломления, температура.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Structure type: composite material with integrated fiber optic Bragg gratings (FBG). Sensor function: continuous monitoring of internal deformation and stress in the material. Measured parameters: mechanical deformation, refractive index changes, temperature.

Level of implementation (in Russian) : нет

Level of implementation (in Kazakh) : жоқ

Efficiency (in Russian) : Социально–экономическим эффектом данного исследования является то, что применение современных методов использования новых композитных материалов с встроенными фотонными датчиками PSBC позволит экономить на затратах оплату труда ремонтников и на закупке комплектующих различного оборудования в строительной, авиационной и автомобильной промышленности, медицинской, информационно–коммуникационной и обрабатывающей промышленности.

Efficiency (in Kazakh) : Бұл зерттеудің әлеуметтік-экономикалық әсері ендірілген PSBC фотоникалық сенсорлары бар жаңа композициялық материалдарды қолданудың заманауи әдістерін қолдану жөндеу жұмысшылары үшін еңбек шығындарын үнемдеуге және құрылыс, авиация, автомобиль, медицина, ақпарат және байланыс және өңдеу салаларындағы әртүрлі жабдықтарға компоненттерді сатып алуға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Область применения и внедрение результатов: авиационно–космическая промышленность, транспортное и гражданское строительство, энергетический сектор и др.

Field of application (in Kazakh) : Нәтижелерді қолдану және енгізу саласы: аэроғарыш, көлік және азаматтық құрылыс, энергетика және басқа салалар.