The object of research, development or design (in Russian) : Бактерии B. thuringiensis (BtHp-01, BtLp-02, BtAp-03).

The object of research, development or design (in Kazakh) : B. thuringiensis бактериялары (BtHp-01, BtLp-02, BtAp-03).

Aim of work (in Russian) : Разработка биопрепарата против вредителя (фитономуса) и возбудителей болезней (фузариоз, мучнистая роса и пероноспороз) люцерны в условиях юго-востока Казахстана

Aim of work (in Kazakh) : Оңтүстік-Шығыс Қазақстан жағдайында жоңышқаның зиянкестеріне (фитономус) және қоздырғыштарына (фузариоз, ұнтақты көгеру және көгеру) қарсы биологиялық өнімді жасау.

Методы исследования (на русском) : Для выполнения поставленных задач использовались общепринятые фитопатологические, микробиологические, физико-химические и полевые методы исследований.

Методы исследования (на казахском) : Жоспарланған міндеттерді орындау үшін жалпы қабылданған фитопатологиялық, микробиологиялық, физика-химиялық және далалы алқаптық зерттеу әдістері пайдаланылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Выявлены биологические активные метаболиты штамма B. thuringiensis, имеющие антагонистическую и инсектицидную активность. Проведён анализ компонентного состава микотоксинов патогенов люцерны. Изучено воздействие вторичных метаболитов штаммов B. thuringiensis на количественный состав микотоксинов, патогенов, поражающих люцерну. Изучены иммуномодуляторные действия штаммов B. thuringiensis против болезней фузариоз, пероноспороз и мучнистая роса. Впервые установлено, что сочетанная антагонистическая и инсектицидная активность штаммов BtHp-01, BtLp-02, BtAp-03 и PB-3-1 обусловлена образованием таких соединений как: Acetamide, 2-Heptanone и его производные; Acetophenone; Naphthalene; Phenol; Pyrrole. Установлено, что пирозин, образуемый штаммами BtHp-01, BtLp-02 и PB-3-1 способствует устойчивости проростков люцерны к возбудителю фузариоза, тем самым повышая их иммунитет к возбудителям болезней. Показано, что производное альдегида Benzeneacetaldehyde, образуемый штаммом BtAp-03 может являться фактором устойчивости растений люцерны к пероноспорозу и мучнистой росе

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Антагонистік және инсектицидтік белсенділігі бар B. thuringiensis штаммының биологиялық белсенді метаболиттері анықталды. Жоңышқа патогенді микотоксиндерінің құрамдас құрамы талданған. B. thuringiensis штаммдарының қайталама метаболиттерінің жоңышқаға әсер ететін патогендердің, микотоксиндердің сандық құрамына әсері зерттелді. B. thuringiensis штамдарының фузариозға, көгеруге және ұнтақты көгеруге қарсы иммуномодуляциялық әсері зерттелді. Алғаш рет BtHp-01, BtLp-02, BtAp-03 және PB-3-1 штаммдарының біріктірілген антагонистік және инсектицидтік белсенділігі келесі қосылыстардың түзілуіне байланысты екендігі анықталды: Acetamide, 2-Heptanone и его производные; Acetophenone; Naphthalene; Phenol; Pyrrole. BtHp-01, BtLp-02 және PB-3-1 штаммдары түзетін пирозин жоңышқа өскіндерінің фузариоз ауруына төзімділігін арттыратыны, сол арқылы олардың қоздырғыштарға иммунитетін арттыратыны анықталды. BtAp-03 штаммынан түзілген альдегидті Benzeneacetaldehyde туындысы жоңышқа өсімдіктерінің көгеру мен ұнтақты көгеруге төзімділігінің факторы бола алатыны көрсетілді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Установлено снижение численности фитономуса в результате обработки люцерны культуральной жидкостью штаммов B. thuringiensis от 23% до 75% относительно контроля, в зависимости от вариантов опыта.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Тәжірибелік өңдеулерге байланысты жоңышқаны B. thuringiensis штамм культуралдық сұйықтығымен өңдегеннен кейін фитономус популяциясының бақылауға қатысты 23%-дан 75%-ға дейін төмендеуі байқалды.

Level of implementation (in Russian) : -

Level of implementation (in Kazakh) : -

Efficiency (in Russian) : Установлено снижение численности фитономуса в результате обработки люцерны культуральной жидкостью штаммов B. thuringiensis от 23% до 75% относительно контроля, в зависимости от вариантов опыта. При этом высота растений в опытных вариантах превышала таковую в контроле на 3%-15%, а зеленая масса растений на 17%-58%. Показано, что иммуномодуляторное действие штаммов B. thuringiensis обусловлено образованием пирозина. Предпосевная обработка семян люцерны 1% раствором пирозина снижает заболеваемость фузариозом на 35%, при этом наблюдается стимуляция роста стебля на 34%, корня – на 25%.

Efficiency (in Kazakh) : Тәжірибелік өңдеулерге байланысты жоңышқаны B. thuringiensis штамм культуралдық сұйықтығымен өңдегеннен кейін фитономус популяциясының бақылауға қатысты 23%-дан 75%-ға дейін төмендеуі байқалды. Тәжірибелік өңдеулердегі өсімдік биіктігі бақылаудан 3%-дан 15%-ға, жасыл массадан 17%-дан 58%-ға дейін жоғары болды. B. thuringiensis штамдарының иммуномодуляциялық әсері пирозин түзілуіне байланысты екені көрсетілді. Жоңышқа тұқымын себу алдында 1% пирозин ерітіндісімен өңдеу фузариоз ауруын 35% төмендетті, бұл ретте сабақтың өсуін 34% және тамырдың өсуін 25% ынталандырды.

Field of application (in Russian) : сельское хозяйство

Field of application (in Kazakh) : ауыл шаруашылығы