The object of research, development or design (in Russian) : Комплексное исследование геотехнического состояния горного массива (Г.Каратау, месторождения Каратау 2 (Аксай) и Каратау 1 (Шиилибулак)).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Тау жотасының геотехникалық жай-күйін кешенді зерттеу (Қаратау қ., Каратау 2 (Ақсай) және Каратау 1 (Шиилібұлақ) кен орнындары)).

Aim of work (in Russian) : Разработка методики комплексного геомеханического мониторинга, которая позволит эффективно контролировать геотехническое состояние горного массива и прогнозировать деформационные процессы при освоении.

Aim of work (in Kazakh) : Тау жыныстарының геотехникалық жай-күйін тиімді бақылауға және жер қойнауын игеру кезіндегі деформациялық процестерді болжауға мүмкіндік беретін кешенді геомеханикалық мониторинг әдістемесін әзірлеу

Методы исследования (на русском) :  Использование GNSS-методов для координатной привязки.  Геодезическое нивелирование III класса точности для нахождения высотных отметок пунктов.  Геодезические наблюдения по профильным линиям с использованием автоматизированных тахеометров, GPS-станций.  Аэрофотосъёмка с использованием БПЛА.  Обработка данных в ПО AutoCAD, Agisoft, ArcGIS Pro.  Геотехническое моделирование методом конечных элементов (RS2).  Аналитические (расчётные) методы: метод предельного равновесия, расчёт устойчивости по Кулону-Мору и Хоук–Брауну, расчёт коэффициента запаса устойчивости (Geostab).

Методы исследования (на казахском) :  Координаталық байлау үшін GNSS әдістерін пайдалану.  Пункттердің биіктік белгілерін анықтау үшін III дәлдік класты геодезиялық нивелирлеу.  Автоматтандырылған тахеометрлер мен GPS станцияларын пайдалана отырып, профильдік сызықтар бойынша геодезиялық байқаулар жүргізу.  Ұшқышсыз ұшу аппараттарын (БПЛА) пайдалана отырып, аэрофототүсірілім жасау.  Мәліметтерді AutoCAD, Agisoft, ArcGIS Pro бағдарламалық қамтамасыз етуінде өңдеу.  Соңғы элементтер әдісімен (RS2) геотехникалық модельдеу.  Аналитикалық (есептік) әдістер: шекті тепе-теңдік әдісі, Кулон–Мор және Хоук–Браун бойынша тұрақтылықты есептеу, тұрақтылық қоры коэффициентін анықтау (Geostab).

Obtained results and novelty (in Russian) : Был создан план восстановления геодезических опорных пунктов, включавший определение необходимых ресурсов, средств и технологий для проведения работ. Была организована и мобилизована команда специалистов и техники для выполнения восстановительных работ. Были проведены высокоточные GNSS-измерения для определения координат восстановленных опорных пунктов. Вся документация была оформлена, а данные восстановленных опорных пунктов введены в систему комплексного мониторинга с использованием GNSS. Были получены точные данные о структуре и рельефе поверхности откосов с применением лазерного сканирования и создана высокодетализированная карта трещиноватости, отражавшая распределение трещин и других деформаций. Была выполнена аэрофотосъёмка с помощью БПЛА, что позволило построить обширную и точную 3D-модель карьерных откосов. Данные, полученные при лазерном сканировании и аэрофотосъёмке, были обработаны для создания трёхмерной модели карьерных откосов. Была проведена оценка степени трещиноватости. Был разработан и размещён проект наблюдательных станций с учётом данных о структуре откосов и выявленных зонах трещиноватости для максимального охвата и эффективного мониторинга. Ожидаемые результаты включали более точную и всестороннюю оценку трещиноватости горных откосов, а также разработку эффективной системы наблюдательных станций для долгосрочного мониторинга и предотвращения потенциальных опасностей.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Геодезиялық тірек пункттерін қалпына келтіру жоспары жасалды, оған жұмыстарды жүргізу үшін қажетті ресурстарды, құралдарды және технологияларды анықтау кірді. Қалпына келтіру жұмыстарын орындау үшін мамандар мен техниканы ұйымдастыру және жұмылдыру жүзеге асырылды. Қалпына келтірілген тірек пункттердің координаттарын анықтау үшін жоғары дәлдікті GNSS-өлшеулер жүргізілді. Барлық құжаттама рәсімделді, ал қалпына келтірілген тірек пункттерінің деректері GNSS қолданылатын кешенді мониторинг жүйесіне енгізілді. Лазерлік сканерлеу арқылы қия беткейлердің құрылымы мен рельефі жөнінде нақты деректер алынды және жарықшақтылықтың таралуы мен басқа деформацияларды бейнелейтін жоғары дәлдікті карта жасалды. БПЛА көмегімен аэрофототүсірілім орындалды, соның негізінде қазба қия беткейлерінің кең әрі нақты 3D үлгісі құрылды. Лазерлік сканерлеу мен аэрофототүсірілім арқылы алынған деректер өңделіп, карьер қия беткейлерінің үшөлшемді моделі жасалды. Жарықшақтылық деңгейі бағаланды. Қия беткейлердің құрылымы мен анықталған жарықшақтылық аймақтарын ескере отырып, бақылау станцияларының жобасы жасалып, орналастырылды. Бұл олардың барынша қамтуын және тиімді мониторингін қамтамасыз етті. Күтілетін нәтижелерге тау қия беткейлерінің жарықшақтылығын дәлірек әрі жан-жақты бағалау, сондай-ақ ұзақ мерзімді мониторинг пен ықтимал қауіпті жағдайлардың алдын алу үшін тиімді бақылау станциялары жүйесін әзірлеу кірді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Количество восстановленных опорных пунктов – 3 шт. (средняя плотность ___ пунктов на 1 км²) ; Координатное обеспечение – достигнутая точность GNSS-измерений ±(2–3) мм по плану, ±(5–7) мм по высоте; Разработанная модель трещиноватости – масштаб 1:1000, детализация до 5 см по протяжённости трещин и; Созданная 3D-модель откосов карьера – пространственная точность до 0,05 м, актуализация ежегодно и Количество наблюдательных станций – 3 шт., установленных в зонах повышенной трещиноватости. Сокращение трудоёмкости геодезических работ на 60% за счёт применения БПЛА и лазерного сканирования и Экономия времени на полевых измерениях – до 5 раз по сравнению с традиционной тахеометрической съёмкой.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қалпына келтірілген тірек пункттердің саны – 3 дана (орташа тығыздығы ___ пункт 1 км² аумақта). Координаталық қамтамасыз ету – GNSS өлшеулерінің қол жеткізілген дәлдігі: жоспар бойынша ±(2–3) мм, биіктік бойынша ±(5–7) мм. Жарықшақтылық моделі – 1:1000 масштабта, жарықшақтардың ұзындығы бойынша 5 см-ге дейінгі детализациямен жасалды. Карьер қия беткейлерінің 3D моделі – кеңістіктік дәлдігі 0,05 м-ге дейін, жыл сайын жаңартылып отырады. Бақылау станцияларының саны – 3 дана, жоғары жарықшақтылық аймақтарында орналастырылды. Геодезиялық жұмыстардың еңбек сыйымдылығының қысқаруы – БПЛА мен лазерлік сканерлеуді қолдану есебінен 60%. Далалық өлшеулер уақытының үнемделуі – дәстүрлі тахеометриялық түсіріспен салыстырғанда 5 есеге дейін.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Произошло сокращение риска обвалов и деформаций в горных массивах, увеличение производительности, сокращение экологического воздействия. Были разработаны новые методы мониторинга и технологии, которые увеличивали безопасность и эффективность добычи полезных ископаемых.

Efficiency (in Kazakh) : Тау жыныстары массивтерінде опырылу мен деформация қаупі азайды, өндіріс өнімділігі артты, экологиялық әсері қысқарды. Қауіпсіздікті және пайдалы қазбаларды өндірудің тиімділігін арттырған жаңа мониторинг әдістері мен технологиялар әзірленді.

Field of application (in Russian) : Горнодобывающие предприятия РК

Field of application (in Kazakh) : ҚР Тау-кен өндіру кәсіпорындары