The object of research, development or design (in Russian) : Туранга-тополь (Populus pruinosa Schrenk)

The object of research, development or design (in Kazakh) : Көкшіл жапырақты тораңғы-терегі (Populus pruinosa Schrenk)

Aim of work (in Russian) : Разработка эффективных способов сохранения и размножения исчезающего реликтового вида Populus pruinosa Schrenk с использованием биотехнологических методов

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – Биотехнологиялық әдістерді қолдана отырып, жойылып бара жатқан реликті Populus pruinosa Schrenk терегін сақтау мен көбейтудің тиімді әдістерін жасау

Методы исследования (на русском) : В ходе выполнения работы были использованы современные биотехнологические методы, направленные на сохранение и размножение ценных форм Populus pruinosa Schrenk. Размножение in vitro обеспечивающее получение генетически идентичных растений в больших количествах. Долговременное хранение образцов растительных тканей в условиях сверхнизких температур (–196°C), с целью сохранения генофонда. Выделение ДНК проводили CTAB методом. Качество и концентрация ДНК оценивались методом спектрофотометрии и гель-электрофореза. Полученные in vitro растения проходили акклиматизацию в контейнерах в теплице с контролируемыми параметрами, после чего высаживались в открытый грунт в условиях питомника для дальнейшего роста и оценки приживаемости.

Методы исследования (на казахском) : Жұмыс барысында Populus pruinosa Schrenk түрін сақтау және көбейтуге бағытталған заманауи биотехнологиялық әдістер қолданылды. In vitro әдісі арқылы генетикалық жағынан бірдей өсімдіктерді көп мөлшерде алу мүмкіндігі жасалды. Өсімдік ұлпаларының үлгілері ультра төмен температурада (–196°C) ұзақ уақыт сақталып, генофондтың сақталуына мүмкіндік берілді. ДНҚ экстракциясы CTAB әдісімен жүргізілді. ДНҚ-ның сапасы мен концентрациясы спектрофотометрия және гель-электрофорез әдістерімен бағаланды. Алынған in vitro өсімдіктер жылыжай жағдайында акклиматизациядан өткізіліп, кейін питомниктегі ашық топыраққа бейімделу деңгейін бағалау үшін көшірілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Сбор растительного материала произведён в естественных популяциях туранги на территориях Алматинской и Жетысуйской областей. Разработан и оптимизирован способ клонального микроразмножения мужских и женских особей на питательной среде МS½, БАП-0,1 мг/л; ГК-0,02 мг/л; глюкоза – 20 г/л; рН-5,7, где коэффициент размножения достигает 3,8-4,5. Разработан способ семенного размножения и создан криобанк семян, содержащий 100 000 семян. Создан ДНК-банк из 28 образцов, хранящихся при температуре –80°C, криобанк тканей и in vitro банк клонов мужских и женских особей, обеспечивающих долговременное хранение и воспроизводство исходного генофонда. Результаты экспериментов по криосохранению меристематических тканей показали, что для создания криобанка использование метода витрификации с 0,3М сахарозой с предобработкой холодовой акклиматизацией 3 недели обеспечивает жизнеспособность меристем в среднем 80%. На основание полученных результатов созданы 2 полевых генбанка на территориях ботанических садов, получены 2 400 саженцев в контейнерах и переданы ИП «Биота» для доращивания и выяснения возможности широкой коммерциализации. А также, опубликованы научные статьи в журнале рекомендованном КОКСНВО и в изданиях входящих в базы данных Web of Science и Scopus.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Өсімдік материалы Алматы және Жетісу облыстарындағы тораңғының табиғи популяцияларынан жиналды. Еркек және ұрғашы дарақтарды MS½ қоректік ортасында (БАП – 0,1 мг/л; ГК – 0,02 мг/л; глюкоза – 20 г/л; рН – 5,7) клоналды микрокөбейту әдісі әзірленіп, оңтайландырылды. Нәтижесінде көбейту коэффициенті 3,8–4,5 аралығында болды. Тұқым арқылы көбейту әдісі жасалып, құрамында 100 000 тұқым бар криобанк құрылды. Сонымен қатар, –80°C температурада сақталатын 28 үлгіден тұратын ДНҚ банкі, тіндердің криобанкі және еркек пен ұрғашы дарақтардың in vitro клон банкі құрылып, бастапқы генофондты ұзақ мерзімге сақтау және қалпына келтіру қамтамасыз етілді. Меристемалық тіндерді криосақтау тәжірибелері нәтижесінде 0,3М сахарозамен витрификация әдісін қолдану және үш апталық суыққа бейімдеу кезеңінен өткізу меристемалардың орташа 80% өміршеңдігін қамтамасыз ететіні анықталды. Алынған нәтижелер негізінде екі ботаникалық бақ аумағында далалық генбанктер құрылды, 2400 дана көшет контейнерлерде өсіріліп, «Биота» ЖШС-іне әрі қарай бейімдеу және коммерцияландыру мүмкіндігін анықтау мақсатында берілді. Сонымен қатар, КОКСНВО ұсынған журналда және Web of Science пен Scopus базаларына енген басылымдарда ғылыми мақалалар жарияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Создана коллекция в культуре in vitro отобранных плюсовых форм мужских и женских деревьев. Создан криобанк семян, и полевой генбанк клонов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : In vitro жағдайында еркек және ұрғашы дарақтардың таңдалған формаларынан коллекция құрылды. Тұқым криобанкі мен клондардың далалық генбанкі жасалды.

Level of implementation (in Russian) : Не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : Қарастырылмаған

Efficiency (in Russian) : Эффективность созданной коллекции в культуре in vitro, криобанка семян и полевого генбанка клонов подтверждается высокой степенью сохранности образцов, стабильностью морфофизиологических показателей при регенерации и возможностью многократного клонирования плюсовых форм. Это обеспечивает долговременное поддержание генетического разнообразия и доступность исходного материала для селекционной работы.

Efficiency (in Kazakh) : In vitro жағдайында құрылған коллекцияның, тұқымдар криобанкінің және клондардың далалық генбанкінің тиімділігі үлгілердің жоғары сақталу деңгейімен, регенерация кезінде морфофизиологиялық көрсеткіштердің тұрақтылығымен және плюстік формаларды бірнеше рет клондау мүмкіндігімен дәлелденеді. Бұл генетикалық әртүрлілікті ұзақ мерзімді сақтауды және селекциялық жұмыс үшін бастапқы материалдың қолжетімділігін қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Биотехнология, лесное хозяйство

Field of application (in Kazakh) : Биотехнология, орман шаруашылығы