The object of research, development or design (in Russian) : Сейфертовские галактики (СГ)

The object of research, development or design (in Kazakh) : Сейферт галактикалары (СГ)

Aim of work (in Russian) : Исследование спектральной и фотометрической переменности сейфертовских галактик как результата динамических процессов в околоядерных областях.

Aim of work (in Kazakh) : Ядролар маңындағы аймақтардағы динамикалық үдерістердің нәтижесі ретінде сейферт галактикаларының фотометрлік және спектрлік айнымалылығын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Спектральные и фотометрические наблюдения в оптическом диапазоне, методы спектрального и фотометрического анализа.

Методы исследования (на казахском) : Оптикалық аймақтағы спектрлік және фотометрлік бақылаулар, спектрлік және фотометрлік талдау әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе реализации проекта получены новые данные о спектральной и фотометрической переменности сейфертовских галактик. Совместный анализ архивных и новых наблюдений позволил уточнить типы и временные шкалы эволюционных изменений активных ядер. Исследованные объекты относятся к различным подтипам: NGC 7469, NGC 3516 и NGC 4151 — Sy 1.5; NGC 5548 — Sy 1.0; NGC 4051 и Mrk 335 — NLS1. Научная новизна состоит в применении параметрического моделирования профилей эмиссионных линий на основе комбинации функций Гаусса и Фойгта с использованием байесовских методов выбора оптимальной модели. Такой подход впервые обеспечил однородное описание линий различной ионизации с учётом вклада широких и узких компонент и физических механизмов их формирования.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаны орындау барысында зерттелген объектілердің сипаттамалары туралы жаңа мәліметтер алынды. Мұрағат және жаңадан алынған мәліметттерді біріктіре талдау сейферт типті галактикалардың эволюциялық өзгерістерінің неғұрлым толық көрінісін жасауға мүмкіндік берді. Талдау нәтижесінде зерттелген объектілер әртүрлі ішкі типтерге жататыны белгілі болды: NGC 7469, NGC 3516 және NGC 4151 — Sy 1.5 типі; NGC 5548 — Sy 1.0 типі; ал NGC 4051 және Mrk 335 — NLS1 типі (тар эмиссиялық сызықтары бар галактикалар). Жұмыс эмиссиялық сызықтардың профильдерін параметрлік модельдеу әдісін қолдануға негізделген, мұнда Гаусс және Фойгт функцияларының комбинациясы мен Байес әдістері арқылы оңтайлы модель таңдалады. Мұндай тәсіл алғаш рет әртүрлі иондалу дәрежесіндегі сызықтарды кең және тар құраушылардың үлесін және олардың түзілуіне әсер ететін физикалық механизмдерді ескере отырып біркелкі сипаттауға мүмкіндік берді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные проектные и технико-экономические показатели в данном проекте не предусмотрены, так как исследование направлено в фундаментальном направлении и на изучение внегалактических объектов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Бұл жобада негізгі жобалық және техникалық-экономикалық көрсеткіштер қарастырылмаған, өйткені зерттеу іргелі бағытта және галактикадан тыс объектілерді зерттеуге бағытталған.

Level of implementation (in Russian) : В рамках проекта проведение этапа внедрения не предусматривалось, поскольку основное внимание было уделено проведению фундаментальных исследований.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның аясында енгізу кезеңін жүзеге асыру көзделмеді, себебі негізгі назар іргелі зерттеулер жүргізуге аударылды.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проведённых работ подтверждается новыми наблюдательными данными по сейфертовским галактикам. В период 2023–2025 гг. опубликовано 6 научных статей, в том числе: 4 статьи — в рецензируемых научных журналах, входящих в Q1 и Q2 квартиль; 2 статьи — в журналах, рекомендованных Комитетом по обеспечению качества в сфере высшего образования

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген жұмыстардың тиімділігі сейферт галактикалары бойынша жаңа бақылау деректерімен дәлелденеді. 2023–2025 жылдар аралығында барлығы 6 ғылыми мақала жарияланды, оның ішінде: 4 мақала – Q1 және Q2 квартильдеріне кіретін рецензияланатын ғылыми журналдарда; 2 мақала – Жоғары білім саласындағы сапаны қамтамасыз ету комитеті ұсынған журналдарда жарияланды.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта дополняют существующие исследования, направленные на анализ многолетних наблюдений сейфертовских галактик, статистическое моделирование изменений спектральных линий и определение физических параметров аккреционных дисков. Кроме того, работа является составной частью программ мониторинга AGN, проводимых в Астрофизическом институте им. В. Г. Фесенкова и зарубежных обсерваториях-партнёрах, способствуя развитию совместных научных проектов в данной области.

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері сейферт галактикаларының көпжылдық бақылау мәліметтерін талдау, спектрлік сызықтардың өзгерісін статистикалық модельдеу және аккрециялық дискілердің физикалық параметрлерін анықтау бойынша жүргізіліп жатқан зерттеулерді толықтырады. Сонымен қатар, бұл жұмыс В. Г. Фесенков атындағы Астрофизикалық институтында және шетелдік серіктес обсерваторияларда жүзеге асырылып жатқан ЯБГ мониторингі бағдарламаларының құрамдас бөлігі болып табылады және осы саладағы бірлескен ғылыми жобалардың дамуына ықпал етеді.