The object of research, development or design (in Russian) : Подростки, молодые люди

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жасөспірімдер, жастар

Aim of work (in Russian) : Выявление глубинных механизмов суицидального поведения и выработка мер профилактики суицида среди населения РК

Aim of work (in Kazakh) : Суицидтік мінез-құлықтың терең тетіктерін анықтау және ҚР халқы арасында суицидтің алдын алу шараларын әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Все методы исследований будут применяться в соответствии с этическими принципами научной практики. Разрешение локально-этической комиссии от 26.04.2024 года протокол № 4 организации-заявителя Западно-Казахстанского университета имени Марата Оспанова получено. В основном исследовании планируется иметь до 2 тыс. опрошенных - представителей целевой популяции. Это лица с 16 до 40 лет (старшие подростки 16-18 лет, совершеннолетняя молодежь - до 29 лет и молодые взрослые до 40 лет). Статистическая погрешность выборки упомянутой величины составляет 2,2 % (α=0,05; метод VARIMAX).

Методы исследования (на казахском) : Зерттеудің барлық әдістері Ғылыми практиканың этикалық принциптеріне сәйкес қолданылатын болады. Жергілікті-этикалық комиссияның 26.04.2024 жылғы рұқсаты Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан университетінің өтініш беруші ұйымының № 4 хаттамасы алынды. Негізгі зерттеуде 2 мыңға дейін сауалнамаға қатысқан - мақсатты халықтың өкілдері болуы жоспарлануда. Бұл 16 жастан 40 жасқа дейінгі адамдар (16-18 жас аралығындағы үлкен жасөспірімдер, 29 жасқа дейінгі кәмелетке толған жастар және 40 жасқа дейінгі жас ересектер). Аталған шаманы іріктеудің статистикалық қателігі 2,2 % құрайды (α=0,05; varimax әдісі).

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработан оригинальный опросник «Качество жизни и жизненные кризисы молодежи в Республике Казахстан», для 3 подгрупп (школьники, студенты, работающие), адаптированы 3 международных опросника по выявлению и диагностике психических расстройства и психосоциальных факторов риска. Завершен сбор данных в 3 городах республиканского значения и 18 областях Казахстана. Проведены зимняя и летняя школы и подготовлены учебные материалы для обучения работников ПМСП и образования. Опубликованы статьи в базах данных Scopus, Web of Science, а также в журналах, рекомендованных КОКСНВО. Отдельные результаты доложены на международных конференциях. Проведена вторая международная конференция в городе Алматы, посвященная Всемирному Дню предотвращения самоубийств. Разработаны информационные материалы для населения, пациентов с психическими расстройствами. Разработан сайт проекта.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : «Қазақстан Республикасындағы жастардың өмір сапасы мен өмірлік дағдарыстары» атты түпнұсқалық сауалнама әзірленді, ол үш кіші топқа (мектеп оқушылары, студенттер және жұмыс істейтін жастар) арналған. Психикалық бұзылыстар мен психоәлеуметтік қауіп факторларын анықтау және диагностикалау мақсатында үш халықаралық сауалнама бейімделді. Мәліметтер жинау жұмысы республикалық маңызы бар үш қала мен Қазақстанның он сегіз облысында аяқталды. БМСК және білім беру саласының қызметкерлерін оқытуға арналған қысқы және жазғы мектептер өткізілді, оқу-әдістемелік материалдар дайындалды. Зерттеу нәтижелері Scopus, Web of Science дерекқорларындағы және ҚОҚСНВО ұсынған журналдарда жарияланды. Кейбір нәтижелер халықаралық конференцияларда баяндалды. Алматы қаласында Өзін-өзі өлтірудің алдын алу жөніндегі Дүниежүзілік күнге арналған екінші халықаралық конференция өткізілді. Халыққа және психикалық бұзылыстары бар науқастарға арналған ақпараттық материалдар әзірленді. Жобаға арналған ресми веб-сайт дайындалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Подготовлены опросники, которые будут выявлять детерминанты суицидального поведения для последующей разработки корректирующих мероприятий в популяциях молодых людей. Проведен предварительный анализ мировой литературы с целью поиска лучших практик по снижению пресуицидальных установок.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жастар популяцияларында түзету шараларын кейіннен әзірлеу үшін суицидтік мінез-құлықтың детерминанттарын анықтайтын сауалнамалар дайындалды. Суицидтік көзқарастарды төмендету бойынша үздік тәжірибелерді іздеу мақсатында әлемдік әдебиеттерге алдын ала талдау жүргізілді.

Level of implementation (in Russian) : Акт о внедрении в практику результатов Зимней Школы на тему: «Превенция суицидов среди молодежи», утвержден руководителем Управления Здравоохранения Туркестанской области Байдуалиев А.М. от 24 апреля 2025 года.

Level of implementation (in Kazakh) : «Жастар арасындағы суицидтің алдын алу» тақырыбындағы Қысқы мектеп нәтижелерін тәжірибеге енгізу туралы акт 2025 жылғы 24 сәуірде Түркістан облысы Денсаулық сақтау басқармасының басшысы Байдуалиев А.М. тарапынан бекітілді.

Efficiency (in Russian) : Результаты исследования позволят обосновать научную целесообразность предложенных методов и определить практическую значимость программы инновационных, научно-обоснованных интервенций. Предполагается, что участники интервенционной программы продемонстрируют снижение уровня суицидальных настроений, повышение самооценки и развитие эмоционального интеллекта. В перспективе исследования можно рассмотреть возможности применения разработанной программы для различных возрастных и культурных групп, а также адаптацию для профилактики суицидальных настроений у подростков и взрослых.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері ұсынылған әдістердің ғылыми орындылығын негіздеуге және инновациялық, ғылыми негізделген интервенциялар бағдарламасының практикалық маңыздылығын анықтауға мүмкіндік береді. Интервенциялық бағдарламаға қатысушылар суицидтік көңіл-күй деңгейінің төмендеуін, өзін-өзі бағалаудың жоғарылауын және эмоционалды интеллекттің дамуын көрсетеді деп болжануда. Зерттеу перспективасында әртүрлі жас және мәдени топтарға арналған әзірленген бағдарламаны қолдану мүмкіндіктерін, сондай-ақ жасөспірімдер мен ересектердегі суицидтік көңіл-күйдің алдын алуға бейімделуді қарастыруға болады.

Field of application (in Russian) : Организации и предприятия, занятые в области охраны психического здоровья населения, научно-исследовательские организации, высшие учебные заведения, а также ученые, реализующие свою деятельность в медицине и здравоохранении, врачи психиатры, психотерапевты, психологи и др.

Field of application (in Kazakh) : Халықтың психикалық денсаулығын сақтау саласындағы ұйымдар мен кәсіпорындар, ғылыми-зерттеу ұйымдары, жоғары оқу орындары орындары, сондай-ақ медицина мен денсаулық сақтауда өз қызметін жүзеге асыратын ғалымдар, психиатр, психотерапевт дәрігерлер, психологтар және т.б.