The object of research, development or design (in Russian) : Қазақстанның етті бағыттағы ірі қара малы және жайылымдық жерлері.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Крупный рогатый скот мясного направления продуктивности и пастбищные угодья Казахстана.

Aim of work (in Russian) : Етті бағыттағы ірі қара малдың тұқымдық және өнімділік қасиеттерін арттыруға бағытталған іс-шаралар кешенін әзірлеу.

Aim of work (in Kazakh) : Разработка комплекса мероприятий направленных на повышение племенных и продуктивных качеств мясного скота.

Методы исследования (на русском) : Жалпы зоотехниялық әдістер мен популяциялық және молекулярлық генетика бойынша жеке әдістемелер қолданылды.

Методы исследования (на казахском) : Применялись общие зоотехнические методы и частные методики по популяционной и молекулярной генетики.

Obtained results and novelty (in Russian) : Зерттеу шеңберінде қазақтың ақбас тұқымынан 2500 және әулиекөл тұқымынан алынған 1500 биологиялық үлгілер генотиптелді. Селекцияланатын белгілердің экономикалық салмақ коэффициенттерін есептеу үшін екі түрлі формула әзірленді. Нәтижесінде үш жаңа аталық із айқындалып, олардың ұрғашы ұрпағының селекциялық-генетикалық параметрлері сипатталды. Сонымен қатар, жайылымдардың 12 негізгі типі анықталып, оларды тиімді пайдалану үлгілері мен табынды басқаруға арналған цифрлық модульдер жасалды. Зерттелген ет бағытындағы малдың төрт түрлі популяциясында генетикалық тұрғыдан детерминацияланған аурулар тіркелген жоқ. Бұл жұмыс аясында Қазақстанда алғаш рет етті ірі қараның референттік популяциясын қалыптастыру бастамасы жүзеге асырылды. Биологиялық үлгілер генотиптеліп, тұқымдық құндылықтың экономикалық индексін есептеудің авторлық формуласы жасалды. Жаңа зауыттық аталық іздердің анықталып, табынды басқаруға арналған бағдарламалық қамтамасыз ету әзірленді. Сонымен қатар, генетикалық ауруларды ерте айқындауға мүмкіндік беретін маркерлер кешені белгіленді.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Проведено генотипирование 2500 образцов казахской белоголовой и 1500 образцов аулиекольской пород. Для расчета экономических весовых признаков разработаны 2 варианта формул. Выявлены 3 потенциальных родоначальника заводских линий быков-производителей и установлены селекционно-генетические параметры их потомства. Выделено 12 основных типов пастбищ, разработаны схемы их использования и программные модули для управления стадом. В четырёх популяциях мясного скота не выявлено генетически детерминированных заболеваний. Впервые для формирования референтной популяции мясного скота осуществлялось генотипирование биологических образцов животных, разработана формула для расчета экономических индексов племенной ценности, определены родоначальники новых заводских линий быков-производителей; разработано программное обеспечение для управления стадом, установлены генетические маркеры на предмет установления генетически-детерминированных заболеваний мясного скота.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Саладағы экономикалық тиімділік етті ірі қараның өнімділігін селекциялық жолмен арттыру есебінен қамтамасыз етіледі.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Экономический эффект в отрасли мясного скотоводства за счет селекционного повышения продуктивности мясного скота.

Level of implementation (in Russian) : Алынған нәтижелер базалық шаруашылықтарда ішінара енгізілуде.

Level of implementation (in Kazakh) : Полученные данные частично внедрены в базовых хозяйствах.

Efficiency (in Russian) : Тақырыптық жоспарға сәйкес барлық іс-шаралар 2026 жылы аяқталған соң, қорытынды есеп дайындау кезінде тиімділігі есептелетін болады.

Efficiency (in Kazakh) : Эффективность будет рассчитана после завершения всех запланированных тематическим планом мероприятий в 2026 году, при подготовке заключительного отчета.

Field of application (in Russian) : Ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелері етті бағыттағы мамандандырылған ірі қара мал популяцияларында қолданылады.

Field of application (in Kazakh) : Результаты научно-исследовательских работ применяются на популяциях специализированных пород мясного направления продуктивности.