The object of research, development or design (in Russian) : Исчезающая алатауская порода крупного рогатого скота, разводимая в хозяйстве КТ «Хильниченко и К» (Ескельдинский район, Жетысуская область).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жетісу облысы, Ескелді ауданы, «Хильниченко және К» КС шаруашылығында өсірілетін, жойылып бара жатқан алатау тұқымды ірі қара мал.

Aim of work (in Russian) : Разработка национальной стратегии сохранения и рационального использования исчезающей отечественной алатауской породы крупного рогатого скота, путём использования селекционно-технологических и молекулярно-генетических методов.

Aim of work (in Kazakh) : Жойылып бара жатқан отандық алатау ірі қара тұқымын селекциялық-технологиялық және молекулалық-генетикалық әдістерді қолдану арқылы сақтау және ұтымды пайдалану жөніндегі ұлттық стратегияны әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Применены зоотехнические, селекционные и молекулярно-генетические методы.

Методы исследования (на казахском) : Зоотехникалық, селекциялық және молекулалық-генетикалық әдістер қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : В племенном стаде алатауского скота КТ «Хильниченко и К» выделены 5 генеалогических линий и определено происхождение маточного поголовья. Потомки чистопородных быков алатауской породы превосходили телок швицкой линии по живой массе в 6–18 месяцев на 14,9–17,3 кг и раньше осеменялись на 52,8 дня. При этом их молочная продуктивность за лактацию была ниже на 85 кг, но экономическая эффективность содержания — выше на 19,9 тыс. тенге. Молекулярно-генетический анализ показал большее аллельное разнообразие и гетерозиготность у алатауской породы. Получено 9 бычков, из них 4 направлены в племцентр для получения и криоконсервации спермы. Научная новизна заключается в том что, впервые проведён SNP-анализ генетической структуры алатауского скота; планируется создание банка генетического материала и стратегии сохранения породы.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұмыстың нәтижелері мен жаңашылдығы. «Хильниченко және К» КС-ның алатау тұқымды малының тұқымдық табынында 5 аталық із анықталып, аналық малдың шығу тегі белгіленді. Алатау тұқымды бұқалардан алынған ұрпақтар 6–18 ай аралығында швиц линиясының қашарларынан тірілей салмағы бойынша 14,9–17,3 кг артық болып, бірінші ұрықтандыру мерзімі 52,8 күнге ерте болды. Лактация кезеңіндегі сүт өнімділігі 85 кг-ға төмен болғанымен, күтіп-бағу есебінен экономикалық тиімділігі 19,9 мың теңгеге жоғары болды. Молекулалық-генетикалық талдау нәтижесінде алатау тұқымында аллельдік әртүрлілік пен гетерозиготтылық деңгейі жоғары екені анықталды. Нәтижесінде 4 бұқа тұқым орталығына ұрық алу және криоконсервациялау үшін жіберілді. Ғылыми жаңалығы. Алатау ірі қара тұқымының генетикалық құрылымына алғаш рет SNP-талдау жүргізілді; генетикалық материал банкын құру және тұқымды сақтау стратегиясын жасау жоспарлануда.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разведение чистопородного алатауского скота окажет существенный положительный экономический эффект применительно для средних и мелких сельхозтоваропроизводителей, составляющих определённую часть производителей молочной продукции в Казахстане.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Таза тұқымды алатау ірі қара малын өсіру Қазақстандағы орта және шағын сүт фермаларындағы тиімділігі мен рентабельдігін арттырады.

Level of implementation (in Russian) : Внедрение результатов начато в базовом хозяйстве и поэтапно расширяться по регионам с сохранением генетического разнообразия молочного скота.

Level of implementation (in Kazakh) : Нәтижелер базалық шаруашылықта енгізіле бастады және сүтті ірі қара малдарының генетикалық әртүрлілігін сақтай отырып, кезең-кезеңімен өңірлерге таратылады.

Efficiency (in Russian) : Установлена повышенная рентабельность от разведения исчезающих локальных пород в условиях мелкотоварного производства.

Efficiency (in Kazakh) : Шағын тауарлы өндіріс жағдайында жергілікті жойылып бара жатқан тұқымдарды өсірудің табыстылығы жоғары екені анықталды.

Field of application (in Russian) : Результаты научно-исследовательских работ применяются в отрасли молочного скотоводства.

Field of application (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелері сүт бағытындағы мал шаруашылығы саласында қолданылады.