The object of research, development or design (in Russian) : Объекты исследования – процессы пространственного экономического развития и регионального неравенства в Республике Казахстан, включая факторы и условия, формирующие диспропорции между регионами.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары – Қазақстан Республикасындағы кеңістіктік экономикалық даму және өңірлік теңсіздік үдерістері, сонымен қатар аймақтар арасындағы диспропорцияларды қалыптастыратын факторлар мен жағдайлар.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является анализ пространственного неравенства между 17 регионами Казахстана который охватывает временной период с 2001 по 2024 годы.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – 2001 жылдан 2024 жылға дейінгі уақыт кезеңін қамтитын Қазақстанның 17 өңірі арасындағы кеңістіктік теңсіздікті талдау.

Методы исследования (на русском) : На панели из 17 казахстанских регионов были выполнены модельные расчеты включающий период с 2001 по 2024 годы. Целевой переменной являлось темп роста ВРП на душу населения, выборка составила 272 наблюдения. Были построены и сопоставлены модификации пространственной модели Дарбина (SDM) с фиксированными и случайными эффектами, так по критериям AIC/BIC наилучшей моделью признана спецификация SDM с фиксированными эффектами. Также были использованы SPSS 25.0, STATA 13 и пространственный, растровый и интерактивный ГИС-анализ – в R для предобратобки и классической эконометрики. Диагностика осуществлялась с помощью теста Хаусмана, проверки на гетероскедастичность и автокорреляцию и панельных тестов стационарности.

Методы исследования (на казахском) : Қазақстанның 17 өңірінен тұратын панель бойынша 2001–2024 жылдар аралығын қамтитын модельдік есептеулер жүргізілді. Нысаналы айнымалы ретінде жан басына шаққандағы ЖӨӨ өсім қарқыны алынған, іріктеме 272 бақылаудан тұрды. Дарбиннің кеңістіктік моделі (SDM) бекітілген және кездейсоқ әсерлермен салыстырылып құрылды, AIC/BIC критерийлері бойынша ең жақсы модель ретінде бекітілген әсерлері бар SDM спецификациясы танылды. Сондай-ақ алдын ала өңдеу мен классикалық эконометрика үшін SPSS 25.0, STATA 13 және R бағдарламаларындағы кеңістіктік, растрлық және интерактивті ГИС-талдау қолданылды. Диагностика Хаусман тесті, гетероскедастикалылық пен автокорреляцияға тексеру және панельдік стационарлық тесттері арқылы жүзеге асырылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведена систематизация ключевых теоретико-методологических подходов к снижению неравенства в регионах, представленных в работах казахстанских и зарубежных исследователей. Выделены доминирующие пространственные детерминанты, формирующие неравномерность социально-экономического развития казахстанских регионов, а также определены институциональные и экономико-географические условия снижения неравенства. Все поставленные задачи этапов и НИР в целом, решены в полном объеме в соответствии с технической спецификацией и календарным планом выполнения работ. С 2023 по 2025 годы, опубликовано 26 работ, из них, монография – 2, статей – 6, из них 3 – в рецензируемом зарубежном научном издании с ненулевым импакт-фактором, и 3 публикации в журналах ККСОН МОН РК. Также были опубликовано 17 статей в международных конференциях в ближнем и дальнем зарубежье (Россия, Узбекистан, Турция).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстандық және шетелдік зерттеушілердің еңбектерінде ұсынылған аймақтардағы теңсіздікті төмендетудің негізгі теориялық-әдіснамалық тәсілдері жүйеленді. Қазақстан өңірлерінің әлеуметтік-экономикалық дамуының теңсіздігін қалыптастыратын негізгі кеңістіктік детерминанттар айқындалды, сондай-ақ теңсіздікті төмендетудің институционалдық және экономикалық-географиялық шарттары анықталды. Барлық кезеңдік және жалпы ғылыми-зерттеу жұмыстарының міндеттері техникалық тапсырмаға және жұмыс кестесіне толық сәйкес шешілді. 2023–2025 жылдар аралығында 26 еңбек жарияланды, оның ішінде 2 монография, 6 мақала бар, соның 3-еуі импакт-факторы нөлден жоғары шетелдік рецензияланатын ғылыми басылымдарда, ал 3 жарияланым ҚР БҒМ ККСОН журналдарында шықты. Сондай-ақ жақын және алыс шетелдерде (Ресей, Өзбекстан, Түркия) өткен халықаралық конференцияларда 17 мақала жарияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проект направлен на анализ пространственного неравенства между 17 регионами Казахстана за 2001–2024 гг. с использованием пространственной модели Дарбина (SDM) и ГИС-инструментов; по результатам исследования выявлены ключевые детерминанты региональных диспропорций и разработаны рекомендации по их снижению, при этом опубликовано 26 научных работ, включая 2 монографии и 6 статей в рецензируемых изданиях.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба 2001–2024 жылдар аралығында Қазақстанның 17 өңірі арасындағы кеңістіктік теңсіздікті талдауға бағытталған. Зерттеу барысында Дарбиннің кеңістіктік моделі (SDM) мен ГИС құралдары қолданылып, өңірлік диспропорциялардың негізгі детерминанттары айқындалды және оларды азайту бойынша ұсынымдар әзірленді; зерттеу нәтижесінде 26 ғылыми еңбек, соның ішінде 2 монография және рецензияланатын басылымдарда 6 мақала жарияланды.

Level of implementation (in Russian) : Акты внедрения и охранные документы: 1) Свидетельство о внесении сведений в государственный реестр прав на объекты, охраняемые авторским правом (произведение науки) № 50864 от 27 октября 2024 г. «Разработка модифицированной методологии оценки пространственных факторов роста и преодолений различий между регионами»/Спанкулова Л.С., Турганбаев Е.М., Керимбаев А.Р. 2) Свидетельство о внесении сведений в государственный реестр прав на объекты, охраняемые авторским правом (произведение науки) № 50638 от 21 октября 2024 г. «Разработка рекомендаций для определения границ нормативного интереса государства и экономических мер, способствующих сглаживанию влияния неравенства дохода на потребление медицинских услуг через солидарные схемы финансирования»/Спанкулова Л.С., Букатов Е.Б., Керимбаев А.Р.

Level of implementation (in Kazakh) : Іске асыру АКТіс и зияткерлік құжаттар: 1) Авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне мәліметтерді енгізу туралы куәлік (ғылым еңбегі) 2024 жылғы 27 қазандағы № 50864 «Өсудің кеңістіктік факторларын бағалаудың және өңірлер арасындағы айырмашылықтарды жоюдың өзгертілген әдістемесін әзірлеу» / Спанкулова Л.С., Тұрғанбаев Е.М., Е.Р. 2) Авторлық құқықпен қорғалатын объектілерге құқықтардың мемлекеттік тізіліміне мәліметтерді енгізу туралы анықтама (ғылым еңбегі) 2024 жылғы 21 қазандағы № 50638. «Медициналық қызметтерді тұтынуға табыс теңсіздігінің әсерін тегістеуге көмектесетін мемлекеттік-экономикалық шаралардың нормативтік мүдделерінің шекараларын айқындау бойынша ұсынымдар әзірлеу», финанс.С.С. Бұқатов Е.Б., Керімбаев А.Р.

Efficiency (in Russian) : Проведённое исследование доказало высокую эффективность выбранной методологии, позволившей комплексно оценить пространственные факторы регионального развития и выработать практические рекомендации для государственной политики. Полученные результаты способствуют повышению сбалансированности территориального роста и сокращению социально-экономических диспропорций между регионами Казахстана. Реализация выводов проекта повышает эффективность управления региональным развитием и устойчивость национальной экономики.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеу аймақтық дамудың кеңістіктік факторларын кешенді бағалауға және мемлекеттік саясат үшін практикалық ұсынымдар әзірлеуге мүмкіндік берген әдістеменің жоғары тиімділігін дәлелдеді. Алынған нәтижелер Қазақстан өңірлері арасындағы әлеуметтік-экономикалық теңсіздікті азайтып, аумақтық өсудің теңгерімділігін арттыруға ықпал етеді. Жобаның қорытындыларын іске асыру өңірлік дамуды басқарудың тиімділігін және ұлттық экономиканың тұрақтылығын күшейтеді.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут быть использованы при совершенствовании стратегий регионального развития, пространственного планирования и государственной экономической политики. Разработанные методические подходы и рекомендации могут применяться при создании программ, направленных на снижение регионального неравенства и обеспечение устойчивого экономического роста.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерін аймақтық даму стратегияларын, кеңістіктік жоспарлау мен мемлекеттік экономикалық саясатты жетілдіруде қолдануға болады. Алынған әдістемелік тәсілдер мен ұсынымдар өңірлік теңсіздікті азайту және орнықты экономикалық өсуді қамтамасыз етуге бағытталған бағдарламаларды әзірлеуде пайдаланылуы мүмкін.