The object of research, development or design (in Russian) : Виноград (Vitis vinifera L.)

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жүзім (Vitis vinifera L.)

Aim of work (in Russian) : Цель работы – создание нового высокопродуктивного сорта винограда столового направления на основе биотехнологий in vitro и молекулярного маркирования

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – молекулярлық белгілеу және in vitro биотехнологиясы негізінде жүзімнің асханалық бағытталған жоғары өнімді сорттарын алу

Методы исследования (на русском) : Методы селекции (гибридизация, сортоизучение, сортоиспытание); метод культуры тканей, производство саженцев in vitro растений; методы молекулярной генетики (выделение ДНК, ПЦР-анализ).

Методы исследования (на казахском) : Селекция әдістері (будандастыру, сортты зерттеу, сортты сынақтар, ұлпа дақылы әдісі, өсімдіктердің in vitro көшеттерінің өндірісі; молекулярлы генетика әдістері (ДНҚ бөлу, ПТР сараптама)

Obtained results and novelty (in Russian) : Создан гибридный фонд винограда столового направления. Проведены фенологические наблюдения и по комплексу хозяйственно-ценных признаков, отобраны гибридные формы, отличающиеся наилучшими показателями. В результате исследований по проращиванию побегов из спящих почек у гибридов винограда установлено, что после 3 месяцев хранения при температуре 4°С процент прорастания выше (50,4%.), чем у черенков после 2 месяцев хранения (30,1%). Наиболее оптимальной длительностью стерилизации побегов, полученных из пророщенных черенков, является обработка в течение 5 мин в 0,1% HgCl2 (27,2%). Для побегов, проросших в питомнике, оптимальная длительность стерилизации – 7 мин (20,0%). Максимальный процент введения в культуру in vitro был получен из микрочеренков после обработки в течение 7 мин (41,8%). При тестировании растений на наличие эндофитной инфекции установлено, что в среднем 45,2% побегов были поражены. Для микроклонального размножения были протестированы 10 вариантов питательных сред. Выделена питательная среда №7, на которой качество растений и КР были наилучшими. В результате тестирования грибных заболеваний винограда с помощью молекулярных маркеров было установлено, что во всех образцах винограда, кроме DV 10/11 и XII 9/3, были обнаружены грибы рода Venturia, возбудителя милдью Plasmopara viticola ни в одном образце обнаружено не было.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жүзімнің асханалық бағытталған будандық қоры алынды. Ең жоғарғы көрсеткіштермен ерекшеленетін буданды түрлер іріктелінді, олардың кешенді шаруашылық-бағалы белгілеріне фенологиялық бақылау жүргізілді. Зерттеу нәтижесінде жүзім будандарының ұйқыдағы бүршіктерін өсіргенде 2 ай 40С температурада сақталғандардың 30,1% салыстырғанда 3 ай сақталғандардың өсуі 50,4% пайызға жоғары екені анықталды. Өсірілген кесінділерден алынған өркендерді зарарсыздандырудың ең оңтайлы ұзақтығы 5 минут 0,1% НgСІ2 27,2%. Ал жылыжайда өсірілген өскіндердің зарарсыздандыру ұзақтығы 7 минут. In vitro дақылына енгізудің ең жоғарғы пайызы 7 мин 41,8% көлемінде өңдегеннен алынған микрокесінділер. Өсімдіктерді эндофитті инфекцияға сынағанда орташа 42,2% зақымданғаны анықталды. Микроклонда көбейтуге қоректік ортаның 10 нұсқасы сынақтан өткізілді. № 7-ші қоректік ортада өсімдік сапасы және КК өте жақсы болды. Молекулярлы маркерлер көмегімен жүзімдегі саңырауқұлақ ауыруының сынағының нәтижесінде жүзімнің барлық үлгілерінде Venturia, тұқымдас саңырауқұлақ анықталды, тек DV 10/11 және XII 9/3 жоқ Plasmopara viticola қоздырғышы еш үлгіде кездеспеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Создана in vitro коллекция гибридов винограда, устойчивая к грибному заболеванию мильдью и парше, состоящая из 13 образцов, 2 образца – DV 10/11 и XII 9/3 устойчивы и к другим видам рода Venturia.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Саңырауқұлақ ауруларына көгеру мен қотырға төзімді жүзім будандарының in vitro коллекциясы жасалды, 13 үлгіден тұрады, 2 үлгі - DV 10/11 және XII 9/3 - Venturia тұқымдасының басқа түрлеріне де төзімді.

Level of implementation (in Russian) : Подготовлены документы и переданы в ГСИ 1 сорт винограда Назерке (селекционный номер DV-10/11), заявка на сорт винограда для получения патента на селекционное достижение.

Level of implementation (in Kazakh) : Селекция жетистикке патент алу кужаттар дайындалып өтінім берілді, ADSS-ге Назерке жузімін 1 сорты жиберилди (таңдау нөмірі ДВ-10/11)

Efficiency (in Russian) :

Efficiency (in Kazakh) :

Field of application (in Russian) : Биотехнология, растениеводство, селекция

Field of application (in Kazakh) : Биотехнология, өсімдік шаруашылығы, селекция